Pieniądz terroru - obozy i getta 1933-1945

Autor: Hans-Ludwig Grabowski

Das Geld des Terrors - Pieniądz terroru

Gietl Verlag, Regenstauf, stron 455, oprawa twarda lakierowana, wszystkie ilustracje w kolorze

Pieczołowicie opracowana publikacja nie ogranicza się do zawartości czysto katalogowej, autor zadbał o dokładne osadzenie opisywanego materiału numizmatycznego w realiach historycznych. Kilkadziesiąt stron zajmuje historia powstania i opis działania systemu hitlerowskich obozów koncentracyjnych. Ponadto w części szczegółowej opisano historię każdego z wymienionych w książce obozów i każdego getta, w którym emitowano jakieś formy pieniądza. Opisy są obficie ilustrowane zdjęciami z epoki oraz reprodukcjami licznych dokumentów. Większość materiału ikonograficznego pochodzi ze zbiorów Wolfganga Haneya z Berlina.

W częściach katalogowych precyzyjnie opisano bony, monety zastępcze i inne namiastki pieniądza związane z machiną terroru hitlerowskiego. Znajdziemy tam zarówno pieniądze obozowych kantyn SS, jak i bony przeznaczone dla więźniów a także notgeldy zakładów przemysłowych, w których zatrudniano więźniów. Kilka z tych obozów znajdowało się na obecnych terenach Polski: Auschwitz (Oświęcim), Gross-Rosen (Rogoźnica) i Stutthof (Sztutowo).

W rozdziale poświęconym obozowi koncentracyjnemu w Sachsenhausen opisano również proces fałszowania pod nadzorem SS brytyjskich funtów oraz wskazano metody odróżniania ich od oryginałów. Fałszywe funty powstałe w ramach Operacji „Bernhard” znalazły się również w części katalogowej.

Rozdziały poświęcone gettom żydowskim zawierają historię niemieckiego antysemityzmu (także przed czasami hitlerowskimi) oraz działania Rzeszy Niemieckiej, zmierzające do „ostatecznego rozwiązania” kwestii żydowskiej. Część katalogowa opisuje pieniądze używane w gettach w Bielsku, Budapeszcie, Łodzi, Sokółce, Terezinie (Czechy) i Warszawie. Najobszerniejszy jest oczywiście dział z bonami oraz monetami zastępczymi getta w Łodzi (Litzmannstadt).